بگذار هر روز برایت رویایی باشد در دست, نه دوردست
عشقی باشد در دل ,نه در سرو
دلیلی باشد باشد برای زندگی نه روزمرگی ....
انواع روشها و تکنیکهای حفاری
بشر به علت احتیاج به آب که یک مایع حیاتی پرارزش است، در هر شرایطی به جستجوی آن اقدام نموده و به آن دسترسی پیدا کرده است. بدون شک ایرانیان باستان اولین کسانی بودهاند که در حفر چاه و قنات پیشقدم بودهاند. علاوه بر حفر چاه به روش دستی که هم اکنون نیز در بسیاری از جاها رایج است، فنون حفر چاههای مکانیکی نیز به وفور استفاده میشود. حفاریهای مکانیکی که معمولا به دو صورت انجام میگیرد، شامل حفاری ضربهای و دورانی میباشد. متههای ضربهای که تا اواسط قرن نوزدهم برای حفر چاههای نفت مورد استفاده قرار میگرفت و به متد کانادایی معروف بود، به دیلم بلند و قطوری شباهت داشت که قادر بود تا چندین صد متر به درون زمین رخنه نماید.
گرچه اکنون اکثر چاههای نفت با روش دورانی حفر میگردد، لکن هنوز در برخی کشورهای نفت خیز مخصوصا ایالات متحده آمریکا هنوز از روش ضربهای استفاده میشود و حدس میزنند نزدیک به 25 تا 30 درصد چاههای نفت آمریکا با روش ضربهای حفر میگردد. حفاری دورانی اولین بار در سال 1901 در میدان نفتی Spindletop ، نزدیک تگزاس مورد استفاده قرار گرفت و به سبب مزایایی که نسبت به ضربهای داشت، دامنه کاربرد آن به زودی گسترش یافت. بطوری که در دهه 1920 اکثر حفاریهایی که برای استخراج نفت در سراسر جهان صورت میگرفت با این روش بود.
بررسیهای زمین شناسی با وجود تمام دقتی که میشود، تنها امکان وجود مخازن را پیش بینی میکند. برای اطمینان از وجود نفت تنها وسیله حفر چاه است. حفر چاه همچنین برای استخراج آبهای زیزمینی نیز استفاده میشود.
انواع روش های حفاری که در ادامه مطلب به تفضیل بیان می کنم :
1) حفاری شوئیدنی (Wash boring)
2) مته دورانی (Ratary drill)
3) اوگر مارپیچی ممتد
4) اوگر میان تهی
5) اوگرهای با قطر زیاد
6) حفاری ضربهای
7) مته چکشی
8) مته ضربهای بادی
9) روش توربینی
10) ماشین های حفر تونل ( نحوه تخلیه ، قیمت آنها ، اجزاء این ماشین ها )
1) حفاری شوئیدنی (Wash boring)
این حفاری برای بدست آوردن نمونههای خاک ، حفاری اکتشافی برای بررسیهای اولیه ، حفر گمانه برای برخی آزمونهای برجا از جمله آزمایش SPT بکار میرود.
روش حفاری :بالا و پایین رفتن سر مته باعث سست شدن مواد زیر لوله تزریق آب میشود. آب با فشار زیاد از سوراخ سر مته خارج و خردهها را به خارج هدایت میکند.
مزایا : نیاز به کارگری با مهارت کم دارد. در همه نقاطی که برای وسایل سبک قابل دسترس باشند، قابل اجرا است.
محدودیتها : اجرای عملیات ، مخصوصا در عمق بیش از 10 متر کند است. نفوذ در خاک مقاوم مشکل و در سنگ غیر ممکن است. خارج کردن گراول از لوله جدار مشکل است و منجر به کاهش کیفیت نمونهها میشود. گرفتن نمونه دست نخورده مشکل است.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
2) مته دورانی (Ratary drill)
این روش هم نمونههای خاک و سنگ را بدست میدهد و هم نمونههایی برای انواع آزمایشهای برجا ایجاد میکند. این روش در حفر گمانههای غیر قائم برای زهکشی افقی یا ایجاد مهار کاربرد دارد. امروزه کاربرد دستگاههای حفاری چرخشی بسیار متداول شده است. این دستگاهها را میتوان در هر نوع زمین بکار برد. ولی برتری کاربرد آنها در زمینهای نرم بیشتر است. پیشروی این دستگاهها در داخل سنگهای سخت به کندی صورت میگیرد. در این روش سر مته فولادی که متصل به انتهای لوله فولادی است، از سر چاه به کمک موتور ، حرکت دورانی مینماید. گل حفاری از داخل لوله به درون چاه تزریق شده و از اطراف لوله به سر چاه بر میگردد.
گل حفاری ضمن خنک کردن سر مته اعمال حمل خرده سنگهایی که بوسیله سر مته از ته چاه تراشیده شده است، به سر چاه و جلوگیری از فشار طبقات سست و ریزش آنها به داخل چاه را نیز انجام میدهد. با روش حفاری دورانی چاههای بسیار عمیق حفر میگردد. عمیق ترین چاه جهان که با این روش حفر گردیده در سال 1956 در لوئیزیانا (آمریکا) به عمق 21535 فوت بود که به نفت نرسید.
روش حفاری : پیشروی توسط سر مته برنده که در انتهای لوله حفاری قرار دارد و تحت فشار هیدرولیکی است، انجام میشود. دیواره چاه را معمولا گل نگاه میدارد.
مزایا : روشی نسبتا سریع است و میتواند در همه نوع مواد نفوذ کند. برای همه نوع نمونه گیری مناسب است.
محدودیتها : جابجا کردن وسایل در زمینهای ناهموار و باتلاقی مشکل است و محتاج راه مناسب است. همچنین محتاج سکوی تسطیح شده است. کارآیی حفاری با توجه به اندازه دستگاه متغیر است.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
3) اوگر مارپیچی ممتد
این دستگاه سوراخهایی به قطر کوچک تا متوسط حفر میکند و بطور پیوسته نمونههای دست خورده میگیرد. معمولا در خاکهای دارای چسبندگی ، که چاه بدون لوله جدار ریزش نمی کند، انجام میشود.
روش حفاری: حفاری با چرخاندن رشته ممتد اوگرمارپیچی صورت میگیرد.
مزایا : روش سریع در خاکهای مقاوم و سنگ نرم است. پس از خروج اوگر ، اگر چاه باز باقی بماند، امکان نمونه گیری SPT وجود دارد.
محدودیتها : پس از خروج اوگر در مواد با چسبندگی کم یا دانهای و یا بدون چسبندگی ، چاه ریزش میکند و لذا عمق حفاری تا نزدیکی سیستم ایستابی محدود میشود. روشهای نمونه گیری محدود و نمونههای بدست آمده دست خوردهاند.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
4) اوگر میان تهی
این دستگاه سوراخهایی با قطر کم تا متوسط برای نمونه گیری از خاک حفر میکند.
روش حفاری: روش حفاری مشابه حالت قبل است با این تفاوت که ساقه مجوف به داخل زمین پیچانده میشود تا نقش یک لوله جدا را بازی کند.
مزایا : روش سریع خاکهای ضعیف تا نسبتا مقاوم است. گرفتن نمونههای SPT و UD امکانپذیر است. در خاکهای مقاوم حاوی لایههای شنی ، نفوذ به اعماق زیاد مشکل و به داخل قطعات سنگ غیر ممکن است. دست خوردگی قابل ملاحظهای ممکن است بر اثر مته اوگر در خاک بوجود آید.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
5) اوگرهای با قطر زیاد
این روش برای حفر سوراخهای با قطر زیاد (تا 10 سانتیمتر) برای کسب نمونههای دست خورده و بررسی لایهها در خاکهای دارای چسبندگی که گمانه نیاز به حایل ندارد، مورد استفاده قرار میگیرد.
روش حفاری : با چرخاندن اوگر دارای قطر زیاد خاک بریده شده و گمانه حفر میشود.
مزایا : روشی سریع بوده و بررسی شرایط خاک در زیر زمین از نزدیک را امکانپذیر میسازد.
محدودیتها : عمق حفاری توسط سطح ایستابی و شرایط سنگ محدود میشود. ماشینهای بزرگتر محتاج راه دسترسی مناسب هستند. برای خاکهای بدون چسبندگی ، رسهای نرم و خاکهای آلی مناسب نیست. نمونهها دست خورده است.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
6) حفاری ضربهای
تنها در حفاری چاههای آب بکار میرود. نمونههای شسته شده توسط گلکش خارج میشود. عمق تا سنگ بستر را مشخص میکند. دستگاههای حفاری ضربهای و یا سوندوزهای ضربهای ، دستگاههای سادهای هستند که برای پژوهشهای آب یابی بسیار مناسب هستند. از این دستگاهها بیشتر برای چاههایی که در داخل سنگهای مقاوم حفر میشود، استفاده میکنند. اصول کار سوندوزهای ضربهای خردکردن سنگهاست که این عمل بوسیله متهای به نام مته حفاری یا ترپان انجام میگیرد. متهها بطور منظم از ارتفاع ثابتی روی سنگ فرود میآیند. دستگاه مجهز به یک خرک چهار قطبی و یا یک دکل است که متههای حفاری بوسیله یک قرقره برگشت روی آن آویزان میگردند.
این متهها دارای حرکت رفت و آمدی میباشند و به منظور اجرای مانورهای پائین و بالا رفتن ، از دستگاه رفت و برگشت جدا گردیده و به یک وسیلهای به نام چرخ قرقره که برای جاگذاری لولهها نیز بکار میرود، مربوط میباشند. خرکهای جدا شونده ، چوبی و یا فلزی هستند. پایهها روی دالهای سیمانی که قبل از مونتاژ دستگاه تهیه میشوند، قرار میگیرند. دکلهای خم شونده یا تلسکوپی ، سوندوزهای دستگاههای حفاری خود کار قابل حمل را مجهز مینمایند. ممکن است که این دکلها به صورت دائمی در پشت یک کامیون ثابت شده باشند. دکلها باید بوسیله کابلهای محکم روی بلوکهای سیمانی ثابت گردند .
عمیق ترین چاه با روش ضربه ای : عمیق ترین چاه با این روش در ایالت نیویورک توسط شرکت گاز طبیعی ایالت نیویورک در سال 1948 تا 1953 تا عمق 11145 فوت حفر گردید که به نفت نرسید.
روش حفاری : سر مته سنگین بالا آورده شده و رها میشود تا مواد شکسته شده و یک مخلوطی از خردهها و آب ایجاد شود که توسط گلکش با پمپهای ماسه کش خارج میشود. دیواره چاه توسط لوله جدار ، پابرجا نگاه داشته میشود.
مزایا : روشی نسبتا اقتصادی جهت تعبیه گمانههای با قطر زیاد (تا 60 سانتیمتر) در انواع مواد است.
محدودیتها : ابزارها بزرگ و پر زحمت است. در خاکهای قوی و سنگ به کندی انجام میشود. اغتشاشات اطراف سر مته که ناشی از ضربات پر انرژی سر مته است، به شدت بر مقادیر SPT تاثیر میگذارد. مغزه گیری و نمونه UD سنگ امکانپذیر نیست.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
7) مته چکشی
برای حفر چاه آب و چاههای اکتشافی در داخل قطعه سنگها مناسب است.
روش حفاری : مشابه حفاری ضربهای است. شمعی که توسط نیروی دیزل رانده میشود برای راندن لوله جدار مضاعف استفاده میشود. در حالی که جریان هوا تراشهها را از لوله داخلی خارج میکند.
مزایا : نفوذ نسبتا سریع در قطع سنگها و قلوه سنگها است.
محدودیتها : مشابه حفاری ضربهای است، با این تفاوت که پیشروی به مراتب سریعتر است.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
8) مته ضربهای بادی
این روش برای حفر گمانه برای آتشباری ، دوغاب زنی و مهار سنگ است. روش سریع برای حفر چالهای با قطر کم در سنگ سخت است. بهترین کاربرد را در سنگهای سخت تودهای دارد. نمونهها منحصرا به ذرات و تراشههای کوچک است. برای نمونه گیری بکار نمیرود. در سنگهای سست دارای شکستگی با لایههای رس یا شیل مرطوب ممکن است تمام لوله حفاری در سوراخ باقی بماند.
روش حفاری : ضربات و چرخیدن سر مته ، سنگ را خرد میکند و تراشهها توسط فشار هوا خارج میشود.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
9) روش توربینی
بر حسب گزارشی که به چهارمین کنگره جهانی نفت در سال 1955 در رم داده شد، شوروی سابق نوعی حفاری دورانی ابداع کرده بود که در آن سر مته به جای آنکه به کمک لوله فولادی دوران نماید، بوسیله توربینی که به عنوان نیروی محرکه از گل حفاری و یا الکتریسیته استفاده مینماید، حرکت میکند. در این روش قسمت متحرک تنها سر مته در عمق چاه خواهد بود. بنابراین میتواند سرعت دورانی به مراتب بیشتری داشته باشد. از نظر سرعت عملی که این روش دارد، دارای برتری اقتصادی زیادی است. بر حسب گزارش فوق 65 درصد کل حفاریهای نفتی شوروی سابق با این روش بوده است. این روش اکنون در اروپا و آمریکا نیز مورد استفاده قرار میگیرد.
^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^><^
10) ماشین های حفر تونل
در این قسمت به معرفی یکی از ماشین های حفر تونل که تونل را به صورت تمام مقطع حفر می کند
می پردازم.این ماشین ها تمام مقطعهای دایره ای را یک جا حفر می کنند و معمولا آنها را به نام ماشین های تونل حفر کن می نامند و با علامت اختصاری t.b.m که حروف اول نام انگلیسی دستگاه است از آنها نام می برند .کامل و گسترش این دستگاه ها سبب شده است که آهنگ پیشروی تونل ها در حد قابل توجهی افزایش یابد.
امروزه در سنگ های نسبتا سخت نیز برای حفر تونل از این ماشین ها استفاده می کنند.بعد از سال ها تلا ش و ساخت انواعی از این نوع ماشین ها کوشش های بعدی به منظور ساخت ماشین های تمام مقطعی بود که شرایط سخت زمبن شناختی قادر به حفر تونل باشد که آهنگ پیشرفت و تکامل در این زمینه در مقایسه با پیشرفت های اولیه این ماشین ها محدود تر است.در واقع شروع این تحقیقات کوشش های رابینز در سال 1957 میلادی برای ساخت ماشین هایی بود که بتواند در سنگ های خیلی سخت نیز با راندمان معقول تونل حفر کند.
در آن زمان به تدریج این دستگاه ها سنگینتر و محکم تر شد ند و توان آنها نیز افزایش یافت اما پیشرفت آنها در زمینه حفر سنگ های محکم کند است.به عنوان مثال عملکرد نوعی از این دستگاه ها که مجهز به هر دو سیستم برش ناخنی و دسکی بود برای حفر در سنگهای آهکی سیلتی که در بین آنها لایه هایی با مقاومت 140mpa وجود داشت راضی کننده نبود. سر انجام ناخن ها به طور کلی حذف شد و حفر تونل تنها با استفاده از دیسک های حفار ادامه یافت.
تقسیم بندی ماشین های( t.b.m) tunnel boring machine به صورت زیر است :
1) open t.b.m 2) single t.b.m 3) d.s t.b.m
قسمت های اصلی این نوع ماشین ها به شرح زیر است:
1.بدنه 2.صفحه حفار 3.ابزار برش 4.چنگ زنها 5.جک های رانش صفحه حفار
نحوه تخلیه مواد حفر شده توسط ماشین : مواد حفر شده به وسیله سیستم ویزه ای که معمولا مرکب از سطل های تعبیه شده پیرامون صفحه حفار است از جلوی جبحه کار جمع آوری شده و به داخل نوار نقاله ای که از داخل دستگاه می گذرد به پشت ماشین هدایت می شود گرچه معمولا محدودیتی برای ابعاد مواد حفر شده و انتقال آنها وجود ندارد اما اگر ابعاد حفر شده خیلی زیاد باشد ممکن است گیر کنند وعمل اتقال را متوقف سازند.از طرفی مواد خیلی نرم نیز علاوه بر مشکل تهویه ممکن است مخلوتی را تولید کنند که به شدت ساینده باشند. در بعضی از این نوع ماشین ها در مجاورت صفحه حفار پرده هائی تعبیه می شود که گرد و غبار را می گیرند این ذرات در اثر اسپری آب جدا می شوند.
قیمت این ماشین ها : قیمت tbm گران است و بیشتر به نوع سفارش داده شده به کارخانه سازنده و نوع سنگ های حفر شونده بستگی دارد . ولی در کل قیمت آنها را می توان در حدود 7 یا 8 میلیارد تومان در نظر گرفت باید دوباره بگویم که حدود قیمت این است و بسته به شرایط قیمت آنها ممکن است کمتر یا بیشتر باشد.از مهم ترین سازند گان این نوع ماشین ها می توان از شرکت ویرث نام برد.

· حفاری در کل به دو گروه تقسیم بندی میشود :
الف : حفاری مکانیکی
ب : حفاری به روش آتشکاری
در روش آتشکاری سینه کار تونل و فضاهای زیرزمینی محل چالها مشخص میشود و بعد از مشخص شدن آکس تونل و با توجه به شکل هندسی فضای زیرزمینی محل چالها مشخص میشود و بعد از حفاری توسط دستگاههای حفاری از جمله چکش دستی و یا دریل واگن و یا جامبو و دریل توسط چاشنی و دینامیت خرج گذاری و منفجر میگرددکه این روش بیشتر در فضاهای بزرگ کاربرد دارد. حفاری در این فضاها به صورت پله ای انجام میگیرد.
ü روش حفاری مکانیکی خود به دو گروه تقسیم بندی میشود :
1) حفاری به صورت تمام مقطع(توسط دستگاه TBM ):
2) حفاری به صورت موضعی(با دستگاه کله گاوی):
1) حفاری به صورت تمام مقطع با دستگاههای T.B.M : این دستگاهها به صورت کامل، مقطع را با یک صفحه برش که در جلو دستگاه نصب شده است و حول محور تونل میچرخد ، حفاری مینمایند. این دستگاه روی ریل نصب شده که با پیشروی تونل، ریل گذاری انجام شده و حفاری به صورت مداوم انجام میگیرد.
2) حفاری به صورت موضعی با دستگاه کله گاوی : این دستگاه برای زمینهایی که به صورت ریزشی میباشند ، بیشتر کاربرد دارد و دارای یک یا دو بازو میباشند که به انتهای آن یک وسیله حفاری وصل شده است که حول بازو میچرخد و مقطع را کم کم بزرگ مینماید و مصالح را روی یک سینی که جلو دستگاه میباشد ریخته و توسط یک تسمه نقاله به انتهای دستگاه انتقال داده و تخلیه مینماید.
ü حفر تونل به روش کلاسیک (چالزنی و انفجار)
· سیکل حفر تونل
حفر تونل به روش چالزنی و انفجار بصورت یک سیکل انجام میگیرد بطوریکه فازهای مختلف کار بصورت تکرار همدیگر را دنبال میکنند . یک سیکل کامل، یک دور نامیده میشود و در هر دور یک مقدار حقیقی از تونل حفر و ایجاد که مقدار پیشرفت هر دور نامیده میشود (معمولاً 1 تا 5 متر است)
هر دور حداقل شامل مراحل زیر میباشد :
- چالزنی
- خرج گذاری
- انفجار و تهویه
v لق گیری
v بارگیری و حمل مواد کنده شده
علاوه بر فازهای ذکر شده سایر فازهای به شرح زیر نیز مورد احتیاج هستند، مانند :
v دوختن سقف
v نصب وسائل نگهداری با توریهای فولادی
v پاشیدن دوغاب سیمانی
v حفر چالهای اکتشافی
درسنگ خیلی خوب فقط سیکل کار اصلی ممکن است کافی باشد ولی هر چه نوع سنگ ضعیف تر(غیر مقاوم تر)باشد، برای کار نگهداری باید اهمیت بیشتری قائل شد.
برای حفر تونل در سنگهای سخت از روش چالزنی و آتشکاری با مواد منفجره استفاده میشود. عوامل مؤثر در این عملیات بشرح زیر هستند :
1- آرایش چالهای انفجار (الگوی انفجاری)
2- حفر تونل
3- خرج گذاری
4- انفجار
1- آرایش چال
برای چالزنی تونلها، الگوهایی بر حسب تجربه طراحی شده اند که با حداقل حفر چال و انفجار و خرج گذاری اقتصادی در چال بهترین نتیجه حاصل شده است. حفر تونل با حفر کارگاههای دیگر متفاوت است، زیرا در اینجا همیشه فق یک سطح آزاد وجود دارد. الگوی مناسب چالهای انفجار در حفاری سنگهای سخت معمولاًبه ابعاد مقطع بستگی دارد.
چالها در مرکز مقطع بشکل گوههای (V) شکل یا موازی و در اطراف محیط تونل به طور موازی حفر میگردند. چاشنیهای الکتریکی با تأخیر کم در هسته مرکزی و چاشنیهای با تأخیر زیاد در اطراف محیط قرار میگیرند و بدین وسیله عمل تخریب به مقطع مورد نظر ختم میگردد.
نقشه انفجار در تونلها بستگی به ابعاد تونل، مقاومت سنگها، ضخامت فشنگهای مواد منفجره، قدرت مواد منفجره و عواملی نظیر آنها دارد.
آرایش چالها عملاً آنها را به چند قسمت تقسیم میکند :
1- بخش مرکزی یا بری که مهمترین نقش را در سایر چالها و پیشروی تونل دارد.
2- چالهای انفجاری که افقی هستند و سطح آزاد حاصل از چالهای برش در مقابل آنها است.
3- چالهای دیوار و سقف تونل
4- چالهای کف تونل
باید توجه داشت که در سینه کار تونلها فقط یک سطح آزاد وجود دارد و آن هم سطح مقطع تونل میباشد. به دلیل وجود تنها سطح آزاد نباید انتظار راندمان مطلوب را داشت. لذا میزان پیشروی تونل بسیار کم خواهد بود . اما در عمل برای ازدیاد پیشروی تونل و کارمکرد مناسب و معقول مواد منفجره، وضعیت قرار گرفتن چالها، امتداد، طول و نوبت انفجار آنها به نحوی است که انفجار هر گروه از چالها یا حتی انفجار یک چال موجب تشکیل سطح آزاد برای چال یا چالهای بعدی میشود.
اولین سطح آزادی که بوجود میآید شروع حفرتونل است و برش نامیده میشود. چالهای برش و همچنین چالهایی که بخش یک را بوجود میآورند چال برش نام دارند.
چالزنی و آتشکاری برشها باید با دقت بسیار صورت گیرد. زیرا پیشروی تونل تا مقدار زیادی در گرو بوجود آمدن برش مرکزی است.
چالهای برش به دو صورت حفر میشوند :
1- برش موازی
که در آن چالهای برش موازی با یکدیگر و با محور تونل موازیند.
2- برش مایل (زاویه ای)
که در آن چالهای برش با یکدیگر و با محور تونل موازی نیستند و تابع پهنای تونل میباشند.2-حفر چال
حفر چال با روش چالزنی دورانی یا ضربه ای و با استفاده از نیروی محرکه هوای فشرده یا الکتریسیته انجام میگیرد. برای جلوگیری از ایجاد گرد و خاک میتوان به کمک آب، خرده ریزهای حفاری را در حین حفر چال از آن خارج کرد.
برای حفر چال، بسته به مساحت مقطع تونل میتوان از پرفراتور مجهز به پایه و یا جامبوهای چالزنی استفاده کرد. جامبوها قادرند جچال را همزمان حفر کنند، لذا برای حفر چال در تونلهای بزرگ مقطع مقرون به صرفه هستند.
3- خرج گذاری
عملیات خرج گذاری بمعنی قرار دادن مواد منفجره در داخل چالهای حفر شده میباشد. این عملیات طی مراحل زیر انجام میگیرد:
v اتصال چاشنی به اولین یا آخرین دینامیت ورودی به چال
v قرار دان دینامیتها (خرجها) در داخل چال
v سنبه زدن بوسیله یک چوب باریکتر از قطر چال
v بستن در چال با مخلوطی از گل رس مرطوب + ماسه که در داخل یک لفافه پارچهای پیچیده شده و کوبیدن و سنبه زدن آن به منظور حصول اطمینان از بسته شدن کامل دهانه چال.
4- عملیات انفجار
انفجار شامل اتصال سیمهای چاشنی به طور متوالی و اتصال دو سر سیم انتهایی به ماشین آتش کن میباشد.
به طور کلی میتوان گفت میزان پیشروی، تعداد چالهای مورد نیاز برای حفر یک تونل، کیفیت سنگ، کیفیت ماده منفجره، خرج گذاری، انفجار و مساحت مقطع تونل به هم مربوط هستند.
روشهای پیشروی در حفر تونل
1- سیستم تمام جبهه (FULLFACE)
2- سیستم پلکانی TOP HEADING BENCH
3- سیستم TOP HEADING
4- سیستم حفر تونل با استفاده از روش پیشاهنگ یا روش حلقه حلقه کردن SEGMENT SHAPED METHOD
حفر تونل با استفاده از ماشین حفاری تمام مقطع T.B.M
حفر صخره به وسیله نصب کردن وسایلی روی بعضی ماشینهای حفر تونل در خلال قرن نوزدهم، بعنوان یک قدم مهم در رسیدن به تداوم حفر تونل شناخته شد. احتمالاً قدیمیترین T.B.M آن بود که در سال 1856 برای کندن شیاری به عرض 33 سانتی متر در پیرامون قاب دروازة تونل هوزاک بکار رفت. پس از خدود 3 متر پیشروی ، ادامه ی کار را مقرون بصرفه ندانستند و آن را کنار گذاشتند . پس از آن ماشینهای T.B.M سیر تکامفل خود را طی کردند تا در سال 1956 نسل جدید این ماشینها که دارای تیغههای دیسکی مدور در جلو بودند، با ساخت اولین سری از آنها توسط رابینز آمریکائی متولد شد.
توسعه ماشینهای حفر تونل (T.B.M)ها
که بطور مناسبی به دیسک برنده مجهز میباشند، احتمالاً برجسته ترین
پیشرفت انجام گرفته در امر ساخت تونل بوده است. برای رسیدن به درصد بزرگ تر
پیشرفت
،این ماشینها میدان کاربرد خیلی زیادی در حفر تونل زنی جدید،در
گودبرداری از سنگ با روشهای مته کاری و آتشکاری رقابت میکند و در این کار
اغلب سریعتر و کارآمدتر از مواد منفجره است.
دستگاههای حفاری تونل را با توجه به شرایط زمین میتوان به دو دسته کلی تقسیم کرد :
v ماشینهای حفاری در زمینهای نرم
v ماشینهای حفاری در زمینهای سخت
دستگاههای حفاری در زمینهای نرم
مطمئن ترین روش حفاری در زمینهای نرم استفاده از انواع سپرها (SHIELD) میباشد. سپر جسمیاست فولادی معمولاًبه شکل استوانه که از ریزش مواد به داخل تونل جلوگیری کرده و خود را به جلو و داخل زمین میراند. انواع سپرها عبارتند از :
v سپرهای باز
v سپرهای کور
v سپرهای تعادل فشار خاک
v سپرهای گل آبی
دستگاههای حفاری در زمینهای سخت
این دستگاهها را به طور کلی میتوان به دو گروه حفاری جزء مقطع و ماشینهای تمام مقطع تقسیم کرد.عمده ترین ماشینهای جزء مقطع دستگاه کله گاوی (Road header) است و اصلی ترین ماشین حفاری تمام مقطع که ابزار برنده در این دستگاه بر روی مجموعه ای بنام کله حفار (Cutter head) قرار دارد، T.B.M یا Tunnel boring machin میباشد که خود انواع مختلفی دارد.
عملیات ویژه برای مکانیزه کردن حفاری تونلها
در چهارچوب مطالعات مقدماتی پیش از برپایی یک کارگاه حفاری مکانیزه ، مشخصات اصلی که استعداد یک توده سنگی را از نظر حفاری با ابزار مکانیکی تعیین میکنند، عبارتند از :
v مقاومت مشخصه سنگ یعنی مشخصات مکانیکی تعیین کننده مقدار انرژی که ماشین حفاری باید به ابزار حفاری برای کندن سنگ منتقل کند.
v طول تونل، به علت بالا بودن سرمایه ای اولیه و هزینه ی مونتاژ ماشین،نبایستی از حدی کمتر باشد.
v سایش پذیری سنگ که میزان پیشرفت کار و شرایط تعویض ابزارهای برنده و ساینده بدان بستگی دارد تا پیوستگیها که نقش مهمیدر فشارهای لازم برای برش سنگ تحت تأثیر متقابل ابزارها دارند.
v پاره ای از معیارهای تکمیلی نیز برای بررسی مشخصات حفاری تمام مقطع تونلها، لازم است که عبارتند از :
v بررسی آبهای زیرزمینی و نشت آبهای قابل پیش بینی در نزدیکی جبهه ی تراش
v ارتفاع بالا پوش (زمین روی طاق تونل) و تنشهای طبیعی.
در مورد زمینهای قابل تغییر شکل بسیار در زیر پوشش زیاد بالای تونل، خطر گیرکردن دامن ماشین حفاری باید بررسی شود و همیشه نمیتوان چنین خطری را با برش توسط ابزاری پیرامونی رفع کرد.
مقایسه روش کلاسیک و استفاده از ماشین تونلزنی T.B.M در حفر تونل
مزایای ماشین
1- ایمنی استفاده از ماشین بیشتر است. همچنین اغتشاش زمین کمتر و به سنگهای دیواره تونل آسیب کمتری وارد میشود. در استفاده از ماشین حفاری خطرات مربوط به حمل مواد منفجره در روش کلاسیک وجود ندارد، به طوری که برای هر 1000 متر پبشروی در روش مکانیزه نسبت به حوادث 69/2 و در روش کلاسیک 28/4 است.
2- در سیستم حفاری با ماشین، حفاری اضافی کمتری داریم حدود (05/0)، در صورتی که در روش کلاسیک این مقدار بسیار بیشتر است و در حدود (30-25) درصد میباشد ، بدین ترتیب مقدار جابجایی سنگ کمتر، بنابراین نیاز به نگهداری زیادی نیست.
3- در استفاده از ماشین حفاری T.B.M به دلیل اینکه از نیروی انسانی کمتری استفاده میشود، از مدیریت بهتری نسبت به روش کلاسیک برخوردار است.
4- در ماشین T.B.M به علت یک دست بودن سنگهای خورده شده، افزایش راندمان وسایل حمل و نقل را داریم و ازوسایل حمل و نقل مختلف از قبیل نوار نقاله و لوله میتوان استفاده نمود.
5- حفر تونل بوسیله ماشین به صورت پیوسته انجام میشود، در صورتی که در روش کلاسیک شروع هر کار منوط به خاتمه کار دیگری است.
مشخصاتی که در اعضای سیستمهای نگهداری فولادی مورد نظر قرار میگیرند عبارتند از پروفیل (مساحت مقطع)، لنگرهای مقاومتی، نسبت رانکین و تنشهای مجاز
پروفیل، مقاومت یک تیر متناسببا پروفیل (سطح مقطع) آن است. وزن و قیمت تیرهانیز متناسب با پروفیل آنها است. لنگرهای ماند و اساس مقطع،این مقادیر که در امتداد محورهای – X و X-Y متفاوت بوده و در طراحی بکار میرود . نسبت رانکین، این پارامتر نسبت مقاومت تراکمیبه مقاومت کمانشی در یک تیر به طول 2 متر میباشد. تنش مجاز فولاد معمولی دارای تنش مجازی برابر
K g/Cm 1400 و تنش جریان یافتگی (روانی) Kg/Cm 2400 است. ضریب اطمینان دارای تنش مجازی برابر 71/1 است.
راکبولتها و انواع آن
مسلم است که نواحی کششی در سقف، بخصوص در راهروهای تونلها وجود دارد. سقفها در این راهروها مانند تیرهای متشکل از لایههای جدا از یکدیگر که در دو طرف نگهداری میشوند، عمل میکنند. طرح سیستمهای نگهداری این مسیرها باید وزن لایهها – سقف کاذب – را در نظر بگیرد. تنش کششی موجود در سقف را میتوان با دوختن دو لایه با استفاده از میلههای فولادی که نسبت به تنشهای کششی کاملاً مقاوم هستند، کنترل کرد. با این کار میتوان تنش خمشی را به نصف کاهش داد . دوختن لایهها به محض حفر راهروها میتواند مؤثر واقع شود،بدون اینکه جدایش لایه ای زیادی رخ دهد. این مزیتهای بدیهی باعث کاربرد وسیع تکنیک پیچ کردن سقف در حفر تونلها بخصوص در روش ناتم شده است.
انواع پیچها
در بین انواع پیچهای سقفی، پیچهای گوه و شکاف و پیچهای با پوستهی منبسط شونده به صورت مکانیکی درگیر میشوند. در پیچهای دوغابی محیط نصب با تزریق سیمان پر میشود. برای جلوگیری از خروج دوغاب از داخل چال، از یک مسدود کننده استفاده میشود و برای خروج هوا در هنگام تزریق دوغاب در اطراف میله عاج دار(پیچ) از لوله پلاستیکی نازکی استفاده میشود. پیچ کردن رزینی آخرین پیشرفتی است که در آن انواع رزینهای زودگیر به صورت کاملاًمؤثری در نصب پیچ در محل استفاده میشوند.
مزایای استفاده از پیچهای سقفی
مزایای پیچ کردن سقفی نسبت به سیستمهای نگهداری دیگر را میتوان به ترتیب چنین خلاصه کرد :
1- پیچها را میتوان به محض حفر فضا و قبل از هر گونه تغییر شکلی نصب کرد. این مسئله مهمترین عامل است که به کنترل سقف کمک کرده و ایمنی را افزایش میدهد.
2- پیچها، بخصوص نوع رزینی ، تحت تأثیر امواج شوک ناشی از انفجار نمیباشد.
3- هیچگونه ستون، تیر آهن یا چیزی شبیه به اینها باعث سد کردن گالری نمیشود. تجهیزات حمل و نقل میتوانند به راحتی عبور کنند، سطح مقطع راهرو باز نگه داشته میشود.
4- مقاومت در مقابل جریان هوا کم بوده ، تهویه راحت تر انجام میشود.
5- پیچها بعنوان نگهدارندههایی طبیعی برای آویختن لولهها و نظایر آنها هستند. بنابراین کف را برای عبور و مرور باز نگه میدارند.
6- ورقه ورقه شدن سقف تا حد زیادی کاهش مییابد و باعث کاهش رقیق شدگی زغال سنگ به دلیل ریزش سنگهای سقف میشود.
7- پیچ کردن سقف از سیستمهای دیگر اقتصادی تر است.
پانوشت :روش نام اتریش : در این روش ابتدا یک شیار باریک در محور تونل و به ارتفاع کل تونل احداث میشود. بدین منظور ،ابتدا در بالا یک گالری حفر میکنند و پس از کمیپیشروی،یک گالری نیز در پایین حفر کرده، بوسیله مجرایی آن دو را به هم متصل میکنند.گاهی نیز بالعکس عمل میشود و در آن ابتدا گالری پایینی و سپس گالری بالایی حفر میگردد و آنگاه بوسیله برش به هم وصل میگردند. حسن این کار در آن است که میتوان خاکهای حاصل از گالری بالایی را به داخل گالری پایینی ریخت و از آنجا به بیرون حمل کرد. پس از احداث این شیار میانی، گالری بالایی تعریض میشود تا قسمت طاق تونل تکمیل گردد. بدیهی است ضمن حفاری باید تحکیم موقت را نیز انجام داد و پس از حفاری کامل مقطع ، دیوار ساز نهایی تونل از پایین به بالا انجام میگیرد.
● پنج شخصیت سرشناس بدون تحصیلات دانشگاهی
▪ ارنست همینگوی ( نویسنده آمریکایی)
▪ آبراهام لینکلن ( رئیس جمهور سابق ایالات متحده )
▪ راکفلر ( میلیاردر آمریکایی )
▪ ویرجینیا ولف ( نویسنده بریتانیایی )
▪ برنارد شاو ( نویسنده و نمایش نامه نویس بریتانیایی )
● پنج قهوه خور معروف تاریخ
▪ ناپلئون بناپارت ( امپراطور فرانسه )
▪ باخ ( آهنگساز آلمانی )
▪ ژان ژاک روسو ( فیلسوف و نویسنده فرانسوی )
▪ کانت ( نظریه پرداز آلمانی )
▪ بالزاک ( داستان نویس فرانسوی )
● پنج هنرمند مشهوری که از فقر مطلق شروع کردند
▪ وان گوگ ( نقاش معروف هلندی )
▪ جک لندن ( نویسنده مشهور آمریکایی )
▪ مولیر ( نمایش نامه نویس فرانسوی )
▪ داستایفسکی ( نویسنده روسی )
▪ ماکسیم گورکی ( نویسنده روسی )
● پنج چپ دست معروف جهان
▪ چارلی چاپلین ( بازیگر و کارگردان انگلیسی آمریکایی )
▪ باخ ( آهنگساز آلمانی )
▪ لئوناردو داوینچی ( نقاش و مخترع ایتالیایی )
▪ میکل آنژ ( نقاش ایتالیایی )
▪ کیم نوداک ( بازیگر آمریکایی )
● پنج پادشاهی که عمر حکومتشان زیاد بود
▪ لویی پانزدهم ( پادشاه فرانسه ) ۷۲ سال
▪ ویکتوریا ( ملکه انگلستان ) ۶۴ سال
▪ جرج دوم ( پادشاه فرانسه ) ۶۰ سال
▪ لویی شانزدهم ( پادشاه فرانسه ) ۵۹ سال
▪ هنری سوم ( پادشاه انگلستان ) ۵۶ سال
● بهره هوشی پنج شخصیت سرشناس تاریخ
▪ توضیح اینکه بهره هوشی افراد معمولی مابین ۸۵ تا ۱۱۵ است و افرادی که بالاتر از ۱۲۵ بهره هوشی دارند ، نابغه به حساب می آیند .
ـ گوته ( شاعر آلمانی ) ۱۸۵
ـ چارلز دیکنز ( داستان نویس بریتانیایی ) ۱۴۵
ـ ناپلئون ( امپراطور فرانسه ) ۱۴۰
ـ گالیله ( اخترشناس و ریاضیدان ایتالیایی ) ۱۴۵
ـ موتزارت ( آهنگساز اتریشی ) ۱۵۰
● پنج نویسنده معروفی که علی رغم لیاقتشان به آنها جایزه نوبل تعلق نگرفت
▪ لئون تولستوی
▪ آنتوان چخوف
▪ برتولت برشت
▪ هنریک ایبسن
▪ مارک تواین
● پنج فیلم مطرح تاریخ سینما
▪ دزد دوچرخه ( ویتوریا دسیکا )
▪ روشنایی های شهر ( چارلی چاپلین )
▪ جویندگان طلا ( چارلی چاپلین )
▪ رزمناو پوتمکین ( سرگئی ایزنشتاین )
▪ تعصب ( دیوید دارک گریفیث )
● پنج زوج هنری که مدتها با هم همبازی بودند
▪ استان لورل و الیور هاردی ۱۰۵ فیلم
▪ بود ابوت و لو کاستلو ۳۶ فیلم
▪ دین مارتین و جری لوئیس ۱۷ فیلم
▪ فرد استر و جینجر راجرز ۱۰ فیلم
▪ کاترین هیپبورن و اسپنسر تریسی ۹ فیلم
● پنج فضانوردی که جزو اولین ها بودند
▪ یوری گاگارین ( شوروی )
▪ لی یی شپارد ( آمریکایی )
▪ ویرجین گریسام ( آمریکایی )
▪ تیتوف ( شوروی )
▪ گلن ( آمریکایی )
● پنج بازیگر معروف ایفاگر نقش هملت
▪ ریچارد بوربیچ
▪ توماس بترتون
▪ ادوین بوث
▪ سر هنری ایرونیک
▪ سرجانسن فوریس
● پنج انسان سرشناسی که در ایام پیری مهمترین کار را انجام دادند
▪ تولستوی در ۸۲ سالگی کتاب (( من نمی توانم ساکت باشم )) را نوشت .
▪ جرج برناردشاو در ۹۳ سالگی نمایشنامه (( قصه های خارق العاده پند آموز )) را نوشت
▪ پیکاسو در ۹۰ سالگی بهترین نقاشی هایش را کشید
▪ چرچیل در ۸۲ سالگی کتاب (( تاریخ کشورهای انگلیسی زبان )) را نوشت .
▪ سامرست موام در ۸۴ سالگی کتاب (( دیدگاهها )) را نوشت .
● پنج یک چشم معروف جهان
▪ هریسون ( بازیگر معروف انگلیسی )
▪ جان فورد ( کارگردان ایرلندی )
▪ مارکونی ( مخترع ایرلندی رادیو )
▪ موشه دایان
▪ جان میلتون ( شاعر و آزادیخواه انگلیسی )
● پنج مجرد معروف جهان
▪ ژاندارک ( قدیس فرانسوی )
▪ آدام اسمیت ( اقتصاددان انگلیسی )
▪ ولتر ( نویسنده و فیلسوف فرانسوی )
▪ شوپن ( آهنگساز لهستانی )
▪ بتهوون ( آهنگساز آلمانی )
● پنج هنرمند معروفی که حقوقدان بودند
▪ ژول ورن( نویسنده فرانسوی )
▪ تاگور ( شاعر و نویسنده هندی )
▪ فرانتس کافکا ( نویسنده چک )
▪ پل سزان ( نقاش فرانسوی )
▪ چایکوفسکی ( موسیقیدان روسی)
| منبع: | دنياي اقتصاد | تاريخ انتشار: | 1390-02-08 |
| نويسنده: | مترجم: | سريما نازاريان | |
| چکيده: | |||
| آنهايي كه شير ميخواهند، ميتوانند مطمئن باشند كه با نشستن و آرزوي شير كردن آن را به دست نخواهند آورد. | |||
سرنوشتتان را در دست بگيريد وگرنه فرد ديگري اين كار را ميكند! چند سال پيش يكي از دوستان از ند، يك مقاطعه كار مستقل خواسته بود كه خانهاش را باز سازي كند. ند كه يك كابينت ساز بسيار ايراد گير و دقيق بود، در مورد كارهاي چوبي ساختمان سنگ تمام گذاشت و كار بسيار بيعيب و نقصي به صاحب خانه تحويل داد. تقريبا يك سال پس از اتمام تعميرات ند در يك مغازه لوازم منزل فروشي دوست ما را دوباره ملاقات كرد. ند به او گفت: «ركود اقتصادي بالاخره مرا هم گرفتار كرد. من مجبور شدم همه كاركنانم را از كار بيرون كنم و دست روي دست بگذارم تا ركود تمام شود.» ولي با كمي دقيقتر نگاه كردن به موضوع متوجه نكتهاي در اين ميان شديم كه با حرفهاي ند سازگار به نظر نميرسيد. هنوز هم بسياري از همسايگان ديگر ميخواستند خانهشان را باز سازي كنند. ولي آنها مجبور بودند به سراغ فرد ديگري بروند، چرا كه ند زماني كه ميرفت و منزل آنها را بازبيني ميكرد، نميتوانست تخمين صحيحي از ميزان كارهايي كه بايد انجام ميشد به آنها بدهد. بسياري از اين افراد مايل بودند با ند كار كنند چرا كه كار بيعيب و نقص او را روي خانه همسايهشان ديده بودند. ولي ند فرد بسيار نامرتبي بود. زماني كه او روي يك خانه كار ميكرد، حد اكثر تلاشش را ميكرد كه روي كار مزبور تمركز لازم را داشته باشد. او آنقدر روي كاري كه ميكرد تمركز ميكرد كه ديگر نميتوانست در مورد كارها و قراردادهاي لازم در مورد خانههاي ديگر تمركز لازم را داشته باشد. علاوه بر اين، زماني كه او يك كار در دست داشت، فشاري براي پيدا كردن كارهاي ديگر احساس نميكرد. ولي به محض اينكه كار مورد نظر تمام ميشد، او در به در به دنبال كارهاي ديگر ميرفت. اين ركود اقتصادي نبود كه ند را از كار بركنار كرد، بلكه ناتواني خودش در مديريت صحيح كارهايش بود. در واقع اين دوست ما كه ند خانهاش را بازسازي كرده بود، نتيجه كار را به بسياري از همسايههايش نشان داده بود و بسياري از آنها واقعا تحت تاثير قرار گرفته بودند. ولي پس از مدتي، زماني كه او نامرتبي ند را در تحويل دادن كارهاي ديگر ديد، ديگر ند را به ديگران توصيه نكرد. من در بسياري از مواقع راجع به اين عبارت معروف رينولد نيبور كه ميگويد: «خداوندا لطفا به من توانايي بده تا بتوانم بپذيرم چيزهايي كه نميتوانم تغيير دهم. به من شهامت بده تا تغيير دهم آنها را كه ميتوانم تغيير دهم. و دانش عطا فرم ا تا تفاوت ميان اين دو را بدانم» فكر كردهام. شرايط بسياري وجود دارند كه ما قادر به كنترل كردن آنها نيستيم (ولي نحوه برخورد كردن ما با چيزهايي كه نميتوانيم آنها را كنترل كنيم، در دست خودمان است.) ولي به نظر ميرسد كه ما به سادگي در مورد تفاوت ميان مسائلي كه قادر به كنترل كردنشان هستيم و آنهايي كه قادر به كنترل كردنشان نيستيم گيج ميشويم. قبل از اينكه «شهامت تغيير دادن چيزهايي كه ميتوانم» تغيير دهيم را به دست آوريم، بايد ياد بگيريم كه چگونه مسائلي كه قابل تغيير هستند را شناسايي كنيم. بسياري از افراد درست همانند ند به ندرت باورها، پيش فرضها، مهارتها، رفتارها و سطوح يادگيري خودشان را بررسي ميكنند تا بفهمند كه شرايط فعليشان را چگونه به وجود آورده اند. به جاي آن كار، آنها بيشتر ترجيح ميدهند خودشان را قرباني شرايط ببينند كه اين موضوع به سندروم من كوچك بيدفاع مشهور است. بيست سال پيش به داستاني برخوردم كه مرا بسيار تحت تاثير قرار داد. هر وقت ميبينم كه دارم شرايط را مقصر عملكرد ضعيف خودم قلمداد ميكنم، دوباره اين داستان را ميخوانم. از آن زمان تا حالا من اين داستان را به بسياري از دوستان و همكارانم معرفي كردهام تا زماني كه حس كردند قرباني شرايط هستند آن را بخوانند. مردي كه ساندويچهات داگ ميفروخت در يك سمت جادهاي مردي بود كه هات داگ ميفروخت. گوشهاي او كميسنگين بود پس به خوبي نميتوانست صداهاي اطرافش را بشنود و بنابراين راديو نداشت. چشمهاي او هم ضعيف بود، پس روزنامه هم نميخواند. وليهات داگهاي خوبي ميفروخت. او در اطراف جاده پلاكاردهايي گذاشته بود كه روي آنها در مورد كيفيت هات داگهايش صحبت كرده بود. او در كنار جاده ميايستاد و فرياد ميزد: «مردمهات داگ بخريد» و مردم ميخريدند. او ميزان سفارش گوشت و نانش را افزايش داد. فر بزرگتري خريد تا بتواند كارهايش را به خوبي انجام دهد و به همه سفارشات برسد. در نهايت پسرش از دانشگاه به كمكش آمد تا او كارش را بهتر مديريت كند. ولي بعد اتفاقي افتاد پسرش به او گفت: «پدر، تو به راديو گوش نميكني؟ روزنامهها را نخواندهاي؟ ركود اقتصادي بزرگي در جريان است. اروپا در وضعيت اقتصادي بدي قرار دارد. موقعيت محلي حتي از آن هم بدتر است.» در اين زمان بود كه پدر با خودش فكر كرد: «خوب، پسر من به دانشگاه رفته است، او راديو گوش ميكند و روزنامه ميخواند. او بهتر از من در جريان است.» پس پدر ميزان سفارش نان را كمتر كرد، تابلوهاي تبليغاتي را از كنار جاده جمع كرد و ديگر به خودش زحمت ايستادن كنار خيابان و تبليغهات داگ را نداد. و به اين ترتيب ميزان فروشهات داگش تقريبا يك شبه به صورت قابل توجهي كاهش يافت. پس از آن به پسرش گفت: «تو درست ميگفتي پسرم. ما واقعا در ميانه يك ركود اقتصادي بزرگ هستيم.» موفقيت جك ولش به عنوان مدير عامل سازمان جنرال الكتريك در احيا كردن مجدد سازمانش بسيار قابل توجه بوده است. يكي از كتابهاي او عنواني دارد كه بسياري آن را به عنوان يك عنوان افسانهاي ميشناسند. كتاب او اين نام را دارد: «سرنوشتتان را به دست بگيريد. در غير اين صورت، فرد ديگري اين كار را خواهد كرد.» طرز فكر ما بيش از استعدادهايمان سرنوشتمان را ميسازد «در ميان نفر اول و نفر صدم، خط باريكي وجود دارد. خطي كه بيشتر آن موانع رواني است.» جيمي كانرز، يكي از بزرگترين تنيسبازان آمريكايي اين را ميگويد. جامعه ما به قدرت و نيرو بها ميدهد. از زمان المپيكهاي ابتدايي ما مسابقاتي براي اندازه گيري سرعت، قدرت و چيزهايي همانند اينها داشتهايم. ما به همين ترتيب به سمت قدرت ذهني يا تواناييهاي فكري هم رفتهايم. آزمونهاي هوش به وجود آمدند تا ميزان اين تواناييها را به دقت بسنجند. ما كمكم قبول كرديم كه باهوش ترين افراد، بهترين استادها، پزشكان، مديران، دانشمندان و... را ميسازند. بسياري افراد باور دارند كه هوش و ميزان موفقيت و خوشحالي با يكديگر ارتباط نزديكي دارند. ولي بسياري از غولهاي هوش، از نظر احساسي بسيار ضعيف هستند. همه ما بسياري از افراد باهوش را ميشناسيم كه قادرند به كمك هوششان كارهاي خارقالعادهاي انجام دهند، ولي زندگيشان توده به هم پيچيدهاي از چيزهاي بي ارزش نيست. بسياري از اين افراد به سادگي قادر به كنار آمدن با افراد كمهوشتر نيستند. به همين ترتيب آنها رفتاري خودخواهانه و خودپسندانه در مقابل ديگران از خود نشان ميدهند كه باعث ميشود ميزان همكاري آنها با ديگران به صورت قابل توجهي كاهش يابد. اين موضوع در نهايت به روابط خانوادگي، كاري و دوستي آنها لطمه ميزند. در اين ميان چيزي كم است. همه ما ميدانيم كه براي موفقيت در زندگي به چيزي بيشتر از يك هوش فوقالعاده نياز است. ما در كنار يك ذهن قدرتمند به يك قلب قوي هم نياز داريم. هوش تنها بخشي از معادله است، ما در عين حال نياز داريم با برخي مسائل انساني هم دست و پنجه نرم كنيم. ما بايد با عوامل احساسي هم درگير شويم. در اين ميان علاوه بر هوش فاكتور ديگري هم اهميت پيدا ميكند. هوش احساسي. عاملي كه به اين صورت تعريف ميشود: «تواناييهايي مانند قدرت انگيزاندن خود براي تلاش كردن در مقابل دشواريها، كنترل عوامل ناگهاني و به تاخير انداختن مدت زمان خشنودي، كنترل حالات احساسي و اجازه ندادن به استرس براي تحت تاثير قرار دادن توانايي فكر كردن.» اين خطوط تعريف بسيار مناسبي از تواناييهاي فردي هستند و در عين حال نمايانگر خوبي براي بسياري از اصول مديريت هستند. اين تعريف را در يكي از كارگاههاي تقويت مهارتهاي رهبري نشان داديم. در اين كارگاه يكي از شركتكنندگان روان شناس ورزشي بود كه ورزشكاران را قبل از مسابقات از نظر رواني آماده ميكرد. او به اين حرف كه هوش احساسي خيلي مهم است، با اين جمله كه اين موضوع در ميان ورزشكاران هم خيلي اهميت دارد پاسخ ميداد. تحقيقات گلمن در نهايت به اين موضوع ختم شدهاند كه «در بهترين حالت، هوش تنها مسوول بيست درصد موفقيتهاي افراد در زندگي است و به اين ترتيب، بقيه هشتاد درصد در اختيار عوامل ديگر است. «كتابها و تحقيقات جديدتر عقيده دارند كه هوش تنها مسوول چهار درصد موفقيتها در دنياي واقعي است و به اين ترتيب بيش از نود درصد اين موفقيتها به انواع ديگري از هوش ربط دارد. اين هوش احساسي و چيزهايي فراتر از هوش رياضي يا قدرت ذهني محض است كه عامل بسياري از تصميمهاي موفقيتآميز، بسياري از سازمانهاي پويا و سود آور و بسياري از زندگيهاي موفق و پر از رضايت است. به اين ترتيب شايد زمان آن رسيده است كه دست از نسبت دادن شكستهايمان به هوش پايينمان برداريم و سعي كنيم با هوش احساسيمان شروع به تحليل مسائل كنيم. شايد روزي برسد كه موفق به ديدن اين واقعيت شويم كه بسياري از موفقترينها، نه باهوشترينها، كه با اعتماد به نفسترينها و تواناترين آدمها در كنترل احساساتشان هستند. منبع: www.jimclemmer.com | |||
پنج دهه است كه «تنيس» بازي ميكنم. عاشق اين بازي هستم، اما هنوز با حرفهاي شدن فاصله دارم.
چند
وقتي است تقريبا هر روز بازي ميكنم. مدام بازيام بهتر و بهتر ميشود،
حتي بعضي اوقات عين تنيسبازان مورد علاقهام ضربه ميزنم.
امروز
مطمئن هستم حتي در پنجاه و هشت سالگي ميتوانم حرفهاي شوم. پيش از اين
دورهي بازيِ هر روزه به مانند خيليها گمان ميكردم « تنها برخي از افراد،
هوشمند و مستعد هستند. بنابراين، رشد و توسعه در كار را خصوصيات ژنتيكي
تعيين ميكند».
اكنون مسائل را ديگرگونه ميبينم. در تجربهي كار
مشترك با دهها مدير سازماني، فهميدم كه مهارت و استعداد را مانند
ماهيچههاي بدن ميتوان قوي كرد.
مثل هر كسي كه در زمينهي عملكرد و
كارآيي كار ميكند، خود را مديون يكي از پژوهشگران حوزهي عملكرد، «اندرس
اريكسون»، ميدانم. بيش از دو دهه، اريكسون بر اين باور بود كه تنها
استعداد ذاتي تعيينكنندهي ميزان موفقيت در كار نيست، بلكه بيش از آن،
تلاشي است كه از خود نشان ميدهيم. به گفتهي اريكسون اين تلاش «تمرين
برنامهريزي شده و مطالعه» است. در حال حاضر، بسياري از محققان معتقدند كه
انجام چنين تمريناتي به حداقل 1000 ساعت وقت نياز دارد تا مهارتهاي لازم
جهت كار در محيطهاي كاري سخت، كسب شود.
اين ديدگاه، فوقالعاده
است. با استناد به آن ميتوانيم به طرز قابل توجهي بر نتايج كارمان تاثير
بگذاريم. اما از طرف ديگر، نگرانيهايي هم به دنبال ميآورد. يكي از
مهمترين نكاتي كه اريكسون متوجه شد، اين بود كه تمرين، به عنوان
اساسيترين پارامتر كسب موفقيت ميتواند سخت و خسته كننده باشد.
اگر
واقعا مصمم هستيد كه ممتاز باشيد، بايد سرسختانه مبارزه كنيد و تنبلي را
كنار بگذاريد. نااميدي، كشمكشهاي بيهوده، عقبنشيني و كمكاري، در اين
مسير جايي ندارند.
حالا زمان آن رسيده كه اين 6 كليد طلايي و موثر را با هم مرور كنيم:
1- فعاليتي را دنبال كنيد كه دوست داريد و از انجام آن لذت مي بريد:
علاقه، موجب افزايش انگيزه، تقويت تمركز، انعطافپذيري و پشتكار ميشود.
2- ابتدا، دشوارترين كار را انجام دهيد:
بيشتر
ما به طور معمول، ابتدا به سراغ فعاليتهاي خوشايند و لذتبخش ميرويم و
از رنج و زحمت فراري هستيم. اريكسون و همكارانش به اين نتيجه رسيدند كه
اكثر افراد موفق و كارا، كارهاي مورد علاقهي خود را به تاخير مياندازند و
در آغاز روز، فعاليتهاي سخت را انجام ميدهند. زيرا در شروع كار،
بيشترين انرژي را داريم.
3- در انجام كارها، سخت گير باشيد:
90
دقيقه، بدون وقفه كار كنيد و سپس به خودتان استراحت دهيد. به نظر ميرسد
كه نود دقيقه، بهترين زماني است كه ميتوان حداكثر تمركز را در انجام هر
نوع فعاليت داشته باشيم. شواهد نشان ميدهد، افراد كارا، فعاليتهاي سخت
را بيش از 5/4 ساعت در روز انجام نميدهند.
4- گهگاه بازخورد افراد متخصص را بررسي كنيد:
هر
چه بازخورد ساده و مختصرتر باشد، شما هم در اعمال تغييرات مورد نظرتان
موفقتر هستيد. بازخوردهاي طولاني و پيدرپي، در يادگيري اختلال ايجاد
كرده، اضطرابآور هستند.
5- درفواصل منظم به خودتان زنگ تفريح بدهيد:
پس
از انجام هر نوع فعاليت سخت، تمدد اعصاب و كمي استراحت لازم است تا تجديد
قوا كرده متابوليسم بدنتان براي يادگيري و تلاش مجدد تنظيم شود. افزون بر
اين، در زمان استراحت نيم كرهي راست مغز متعادل شده، خلاقيت ايجاد
ميكند.
6- براي كار با خود قرارداد ببنديد:
نظم
و اراده اهميت زيادي دارد اما ما آن را جدي نميگيريم. بهترين روش براي
اينكه از عهده وظايف سخت برآييد، اين است كه بر مبناي پارهاي تشريفات و
قراردادهاي مذهبي، زمانهاي مخصوصي را به انجام هر كار اختصاص دهيد تا نظم
و قانون به طور جدي وارد زندگي شما شود. بعد از مدتي، متوجه ميشويد كه
ديگر بدون اتلاف انرژي، قادر به انجام فعاليتهايتان هستيد.
پس
از اين همه سال تنيس، تغييري در درون من رخ داده است: هرگز خودم را به
دليل شكست سرزنش نميكنم. چرا كه دقيقا ميدانم چگونه دوباره به برتري دست
يابم.
منبع: Harvard business review
همكاران سيستم
| علي عسگري امروز در نشستي خبري گفت: امسال بر
اساس قانون بودجه معافيت پايه مالياتي 5 ميليون و 820 هزار تومان تعيين
شد كه ماهانه 485 هزار تومان معافيت حقوق از ماليات خواهد بود. رئيس سازمان امور مالياتي كشور با اشاره به نامگذاري سال جاري به نام سال جهاد اقتصادي، يكي از مولفه ها در اين چارچوب را بحث ماليات عنوان كرد و افزود: امسال در جهت جهاد مالياتي حركت خواهيم كرد. وي با بيان اينكه رئيس جمهور امسال را سال تحول نظام مالياتي و بانكي عنوان كرده است، گفت: امسال در چند حوزه تحول مالياتي را اجرايي خواهيم كرد كه يكي از آنها اصلاح قانون نظام مالياتهاست كه بخشي از آن آغاز و ويرايش اول آن به اتمام رسيده است و در حال كار بر روي ويرايش دوم هستيم. طرح جامع مالياتي عسگري موضوع ديگر را بحث طرح جامع مالياتي عنوان كرد و افزود: اين طرح از ارديبهشت ماه سال گذشته آغاز شده به طوريكه دو فاز كار به نتيجه رسيده است و تحويل نتيجه مطلوب طرح جامع مالياتي در ارديبهشت امسال به اتمام خواهد رسيد، ضمن اينكه از خردادماه نرم افزار طرح جامع مالياتي كه براي اختصاصي سازي، بومي سازي و فارسي سازي در وضعيت فرايند مطلوب براي طرح پيشنهاد شده است عملياتي خواهد شد واجراي اين طرح تا پايان سال ادامه مي يابد تا در نهايت به يك نتيجه نهايي برسد. معاون وزير اقتصاد يكي ديگر از برنامه ها تكميل و استمرار پياده سازي قانون ماليات بر ارزش افزوده ذكر كرد و افزود: طي دو سال و نيم گذشته بخشي از اسناد و گروه ها مشمول اجراي اين قانون شدند و تا دو و نيم سال آينده نيز باقيمانده كار انجام خواهد شد تا طرح آزمايشي اجراي قانون ماليات بر ارزش افزوده در مدت 5 سال تكميل شود وي يكي ديگر از حوزه هايي كه در راستاي اجراي طرح تحول مالياتي عملياتي خواهد شد را اصلاح فرآيندهاي مالياتي به صورت عملياتي در حوزه هاي كاري و سازمانهاي مالياتي ذكر كرد و افزود: از اين حيث در 3 پايلوت تهران، اصفهان و كرمانشاه كارها آغاز شده و پس از تكميل به ساير نقاط كشور تسري داده مي شود البته اين كار در 2 اداره مالياتي در تهران اجرايي شده است. رئيس كل سازمان امور مالياتي كشور يكي ديگر از حوزه ها را ايجاد زيرساختهاي لازم و استاندارد كردن زيرساختهاي فناوري اطلاعات براي اجراي طرح جامع مالياتي دانست و تصريح كرد: اين كار از سال گذشته آغاز شده و در سال جاري ادامه خواهد يافت و يكي از مراكز داده ها در ارديبهشت ماه جاري آماده بهره برداري و يك مركز ديگر در سال آينده آماده خواهد شد. وي پيش بيني منابع مالياتي امسال بر اساس بودجه را 29 هزار و 500 ميليارد تومان اعلام كرد و افزود: البته اين رقم در مجلس بايد نهايي شود. اظهارنامه هاي الكترونيكي معاون وزير اقتصاد با تاكيد بر اينكه امسال اظهارنامه هاي اشخاص حقوقي به صورت الكترونيكي اخذ خواهد شد و بسترهاي اين كار آماده شده است، افزود: البته امسال ارائه اظهارنامه به صورت الكترونيكي توسط حقيقي ها اختياري است. عسگري از برداشته شدن شرط تسليم اظهارنامه براي مشاغل خودرو در صورت تصويب مجلس خبر داد و افزود: اين موضوع بر اساس پيشنهاد سازمان مالياتي امروز در صحن علني مجلس مورد بررسي قرار مي گيرد. سازمان مالياتي پيشنهاد را مطرح كرد، زيرا ماليات مشاغل خودرو مقطوع است و نياز به رسيدگي و تشخيص در ادارات مالياتي نيست و اين مشاغل مي توانند با دريافت فيش با پرداخت ماليات كارهاي مالياتي خود را به پايان رسانند. رئيس كل سازمان امور مالياتي كشور ادامه داد: اگر اين موضوع در مجلس تصويب شود يك ميليون و 500 هزار مودي مالياتي ديگر نياز به ارائه اظهارنامه در بخش مشاغل خودرو ندارند اما اگر در مجلس تصويب نشود اين مشاغل نيز مانند ساير موديان اظهارنامه مالياتي خود را ارائه خواهند كرد. كد اقتصادي به گفته وي، چارچوب و قالب كد اقتصادي براي حقيقي ها و حقوقي ها مشخص شده به طوري كه از ماه آينده ثبت نام حقوقي ها براي دريافت كد اقتصادي آغاز خواهد شد، البته اين افراد داراي كد اقتصادي هستند اما تغييراتي در اين كد ايجاد خواهد شد به طوري كه به كد ثبت شركت ها تغيير وضعيت خواهند يافت به انضمام اينكه چند عدد به كد مذكور براي شناسايي منبع مالياتي و فعاليت اقتصادي اضافه خواهد شد. معاون وزير اقتصاد ادامه داد: براي اشخاص حقيقي نيز ريشه كد اقتصادي، كد ملي آنها به انضمام افزوده شدن چند عدد به اين كد خواهد بود كه بيانگر فعاليت اقتصادي و منبع مالياتي است. تا انتهاي امسال هم ارائه كد به حقوقي ها و حقيقي ها به اتمام خواهد رسيد تا سال آينده ماليات با كدهاي اقتصادي اخذ شود. برهی معوق مالياتي عسگري از اخذ 2 هزار و 700 ميليارد تومان از بدهي هاي معوق مالياتي در سال گذشته خبر داد و افزود: اگر هزار ميليارد تومان وصولي مازاد نفت در حساب ذخيره بابت بدهي شركت نفت در سال 88 كنار گذاشته شود ، يكهزار و 700 ميليارد تومان در ساير منابع، ماليات وصولي خود را تسهيل كرده ايم. رئيس كل سازمان امور مالياتي كشور رقم وصولي بدهي معوق مالياتي در سال 88 را 930 ميليارد تومان و سال 87 را 340 ميليارد تومان اعلام كرد و افزود: ارقام نشان دهنده اقدامات انجام شده در جهت وصول معوقات مالياتي است . در اين راستا پرونده هاي معوقات مالياتي سازماندهي شده و پرونده هاي مهم و غير مهم از يكديگر تفكيك شده اند، اين در حالي است كه معوقات مالياتي در پايان سال گذشته بالغ بر 7 هزار ميليارد تومان برآورد شده است. وي از انجام اقداماتي براي امحاي پرونده هاي مالياتي خبر داد و گفت: از سال 72 برنامه امحاي پرونده هاي مالياتي متوقف شده بود و سال گذشته دو ميليون و 800 هزار پرونده راكد امحا شد، اين در حالي است كه پرونده هاي جاري و فعال از ميان آنها كنار زده شد. معاون وزير اقتصاد تصريح كرد: وزن پرونده هاي امحا شده بالغ بر 800 تن بود كه 6 هزار و 300 متر مربع فضا را اشغال كرده بود. بر اساس آن، كاغذهاي اين پرونده ها در كارخانجات خمير كاغذ تبديل به خمير و سپس كاغذ شدند و منافع حاصل از آن در اختيار اسناد ملي و كتابخانه ملي قرار گرفت اين در حالي است كه كار امحاي پرونده هاي مالياتي بسيار پيچيده و وقت گير بود. |
|||
| منبع:خبرگزاری مهر | |||
کسب
وکارهای خانوادگی نقش مهمی را در اقتصاد کشورها ایفا می کند. بخش قابل
توجهی از کسب وکارهای موجود بر پایه مدیریت یا مالکیت خانوادگی استوار است،
به طوری که حدود نیمی از تولید ناخالص ملی از طریق این کسب وکارها تامین
می شود.اما تصور و باور اکثر ما از کسب وکار خانوادگی چیست؟ بسیاری از کسب
وکارهای خانوادگی، بخش عمده ای از هویت خانواده ها را تشکیل می دهد. رونق و
شکوفایی چنین کسب وکارهایی، رشد و ترقی خانواده را در پی خواهد داشت.
از
طرفی برخی از این کسب وکارها زمانی شکوفا خواهند شد که توسط اعضای یک
خانواده اداره شود.آنچه باعث حفظ و رونق کسب وکار خانوادگی می شود، آموختن
این مطلب است که چگونه با کسانی که به آنها علاقه و ارتباط عاطفی داریم،
فعالیت شغلی سالمی داشته باشیم. شاید این کار ساده به نظر برسد، چه چیز
بهتر از اینکه شما با کسانی کار کنید که آنها را به خوبی می شناسید و به
آنها علاقه قلبی دارید، اما در واقع این کار چندان هم ساده نیست.
کلید 1- درک و پذیرش ارتباطات درونی بین نقش های خانوادگی و نقش های شغلی
آنچه
به راستی کسب وکار خانوادگی را منحصر به فرد می کند وجود این ارتباطات
درونی بین نقش های شغلی و خانوادگی است، یعنی رابطه ای که به طور معمول و
در کسب وکارهای غیرخانوادگی یافت نمی شود. درک این ارتباطات درونی را می
توان شاه کلید سالم سازی کسب وکار خانوادگی دانست. «نقش» بخشی از فرآیند
کسب وکار خانوادگی است که انجام آن بر عهده فرد خاصی قرار می گیرد. در کسب
وکارهای خانوادگی با سه نقش اصلی مواجه هستیم؛ نقش خانوادگی (پدر، مادر،
پسر، برادرزاده، دایی یا خویشاوند سببی)، نقش مالکیت (شریک و سهامدار) و
نقش شغلی (مدیر، کارمند یا کارگر).
این امکان وجود دارد که نقش ها
با گذشت زمان تغییر یابند و افراد از نقش های متضادی برخوردار شوند که این
مورد باعث بروز اختلالاتی در روند کار می شود. برای مثال، «پدر» در یک کسب
وکار خانوادگی ممکن است مالک، رئیس، پدر و همسر باشد. فرزندان نیز ممکن است
از نقش های متعدد و متضادی برخوردار باشند؛ دختر، کارگر، دختر رئیس و مالک
بالقوه کسب وکار. وقتی رئیس در محل کار دستوری صادر کند، گاهی برای
کارگران آسان نیست که به وی به عنوان رئیس نگاه کنند نه یک «پدر بهانه
گیر». و از طرفی برای رئیس دشوار خواهد بود که به راحتی کارگر را به عنوان
کارگر مدنظر قرار دهد نه به عنوان فرزندی چموش که از خواسته های والدین
سرپیچی می کند.
روش ساده ای که با استفاده از آن می توان این
رفتارهای متقابل را مجسم کرد، به کارگیری رویکرد سیستمی است. نگرش سیستمی
درک روشنی از تاثیر متقابل سه سیستم فرعی خانواده، مالکیت و کسب وکار را
بریکدیگر و برمحیط، ارائه می دهد. توجه به این نکات بسیار مهم است که
تغییرات در هر جزء از سیستم، کل سیستم را تحت تاثیر قرار می دهد و همچنین
افراد حاضر در هر سیستم از اهداف و انتظارات متفاوتی برخوردار هستند.
برای
مثال، زمانی که افراد در نقش «عضوی از خانواده» به کسب وکار می نگرند، کسب
وکار را به عنوان بخش مهمی از هویت خانوادگی، میراث آینده و منبع تأمین
نیاز های مالی برای رفع احتیاجات معمول زندگی در نظر دارند. از سوی دیگر،
اگر ایشان حرفه شان را دلیل پیوند خود با کسب وکار دانسته و در نقش «عضوی
شاغل» به کسب وکار بنگرند، تمایل خواهند داشت تا کسب وکار را وسیله ای برای
توسعه شغلی و موفقیت های اقتصادی مد نظر قرار دهند. و سرانجام، سهامداران
یعنی افراد در نقش «مالک»، عمدتاً به کسب وکار به عنوان ابزاری برای سرمایه
گذاری و کسب منفعتی رضایت بخش توجه نشان می دهند.هر چند پی بردن به عملکرد
نقش های متضاد در کسب وکار خانوادگی، به تنهایی قادر به رفع تضادها نیست
اما می تواند ما را در درک و فهم چگونگی رخ دادن آنها یاری رساند. درک چنین
موضوعی، ما را قادر می سازد تا به این تضادها توجه کافی کرده و آنها را به
نفع خانواده و کسب وکار حل و فصل کنیم.
کلید 2- پرداختن به کسب وکار خانوادگی به عنوان یک کسب وکار جدی و رسمی
باید
باور داشت که کسب وکار خانوادگی یک فعالیت جدی و رسمی است نه تفنن و
سرگرمی. این بدین معنا نیست که شما نمی توانید یا نباید ارتباطی عاطفی با
کسب وکار و فعالیت های مربوط به آن برقرار کنید، بلکه موضوع اصلی این است
که برای تامین هزینه ها و حفظ فعالیت، به کسب وکاری سودآور و موفقیت آمیز
نیاز است. آنچه واضح است، شما برای کسب درآمد به تاسیس یک کسب وکار می
پردازید نه برای سرگرمی، اما اگر چنین نیست، اطمینان داشته باشید که کسب
وکارتان هرگز بیش از یک سال دوام نخواهد آورد.
از دیگر نکاتی که
برای ثمربخشی و سلامت هر چه بیشتر کسب وکار باید به یاد داشت، بهره مندی و
استخدام کارمندان غیرخویشاوند و خارج از خانواده است. ایشان جزء حیاتی اکثر
کسب وکارهای خانوادگی هستند. بسیار مهم است که ایشان را به صورت شایسته در
تصمیمات دخالت دهید. درباره فرصت هایی که ایشان در کسب وکار شما ایجاد می
کنند، صادق باشید، از آنها به نحوی شایسته قدردانی کنید و به ایشان پاداشی
که انجامش برایتان میسر نیست، وعده ندهید. فرصت های یادگیری و کارآموزی را
برای تمامی کارمندان و سهامداران فراهم کنید تا بتوانید توان علمی و عملی
منابع انسانی سازمان را در حداکثر کارایی حفظ کنید.
به عنوان یک
راهکار عالی برای ارتقای افق دید افراد شاغل در کسب وکار خانوادگی، می توان
امکانی فراهم آورد تا ایشان در دوره های آموزشی و کارآموزی مفید شرکت
کنند. این جلسات حرفه ای فرصت های کارآموزی و آموزشی وسیعی را فراهم می
آورد، برنامه ای که اغلب در سازمان های بازرگانی و صنعتی مورد استقبال واقع
می شود.لازم است شما همسر خود را نیز به درک و فهم بهتر کسب وکار ترغیب
کنید. نیاز است که امکان شرکت در کارگاه های آموزشی و جلسات حرفه ای برای
وی نیز فراهم شود. همسر شما حتی اگر در کسب وکار حضور فعالی نداشته باشد،
باز هم نقشی حیاتی در کسب وکار خانوادگی تان ایفا می کند. در صورتی که وی
به درک بهتری از کسب وکار دست یابد، می تواند به عنوان همراهی دلسوز و
شایسته برای شما در مسیر موفقیت شغلی و خانوادگی ایفای نقش کند. و چه بسا
در آینده ای نه چندان دور، همسر شما قادر خواهد بود به واسطه اشتغال یا
سرمایه گذاری و مالکیت در کسب وکار، به طور فعال در کسب وکار مشارکت کند.
برای
تمامی افراد وابسته به کسب وکار خانوادگی، شرح شغل واضحی تهیه کنید. هرگز
مپندارید که فرزندتان قادر است ذهن شما را بخواند و پی به انتظارات شما
ببرد، حتی اگر شما زمان زیادی را صرف کار مشترک کرده باشید. لازم است شما و
افراد شاغل در کسب وکار در جلساتی درباره وظایف شغلی، انتظاراتتان و
اهدافتان بحث کرده و برای پیگیری بهتر آنها را مکتوب کنید. به طور مداوم
درباره این موضوعات بحث و گفت وگو کنید و در مواقع لازم، انتظارات و اهداف
خود را تعدیل و اصلاح کنید.
کلید 3- برنامه ریزی برای آینده کسب وکار خانوادگی
بسیار
واضح و قابل درک است که در بطن یک مدل سیستمی کسب وکار خانوادگی، خانواده و
کسب وکار را نمی توان از هم مجزا کرد. بنابراین زمانی که برای هر یک از
آنها برنامه ریزی کنید، ناگزیر برای دیگری نیز برنامه ریزی کرده اید، بدون
توجه به اینکه قصد چنین کاری را داشته اید یا نه. به منظور دستیابی به شیوه
های مفید برنامه ریزی، از دو مهارت زیر استفاده کنید؛
1- اهداف و مقاصد عملکرد کسب وکارتان را مشخص کرده و توسعه دهید.
2-
مهارت گفت وگوی موثر را برقرار کرده و پرورش دهید. توجه داشته باشید که
گفت وگوی موثر شامل حرف های قابل بیان و حرف های غیرقابل بیان است.
اولین
گام در برنامه ریزی توجه و دقت به چشم انداز و ماموریت عنوان شده در
بیانیه تان است. دانستن این موضوع که قصد دارید در آینده در چه جایگاهی
قرار گیرید، مستلزم تعیین اهداف و مقاصد قابل اندازه گیری و تهیه برنامه ای
عملی است. این کار برای تمام اعضای خانواده مفید خواهد بود. می توانید
جلسات خانوادگی خود را روی این موارد متمرکز کنید. اگر شما یک خانواده
پرجمعیت دارید، اعضای خانواده را به گروه های کوچک تقسیم کرده و هر گروه را
به بررسی و فعالیت بخش خاصی از برنامه تشویق کرده و نتایج حاصله از هر
گروه را برای دستیابی به برنامه ای کامل، با هم تلفیق کنید.
کلید 4- بهره مندی از نصایح و مشاوره های حرفه ای
آنچنان
که تصور می کنید، شما در دنیا یکه و تنها نیستید؛ امروزه منابع و مراجع
بسیاری با موضوع کسب وکار وجود دارد. برگ برنده، شناخت مرجع شایسته و
مراجعه به آن است. از مطالعه غافل نشوید، چرا که ابتدایی ترین مراجع برای
افزایش آگاهی و به روزماندن، کتاب ها و نشریات است. از دیگر منابع بالقوه
اطلاعات و مشاوره می توان به موارد زیر اشاره کرد؛
1- دوستان و آشنایان، اقوام، اعضای خانواده و همکاران شغلی
2- مراجع خدماتی حرفه ای همچون حسابداران، بانکداران، وکلا، مشاورین مالی، نمایندگی های بیمه و مشاورین کسب وکار
3- آژانس های توسعه، اساتید دانشگاه ها، اعضای سازمان های دولتی مختلف و اتحادیه های صنفی
این
موارد تنها بخشی از منابع متنوع و گسترده اطلاعاتی است که می تواند شما را
در رشد و موفقیت کسب و کار یاری کند. همچنین برای انتخاب مشاوری مناسب
موارد زیر را مد نظر قرار دهید؛
1- به مشاورین مختلف مراجعه کنید
2- قبل از استخدام مشاور، با وی مصاحبه کنید.
3- از مشاورین درخواست کنید تا فهرستی از منابع اطلاعاتی مناسب را در اختیار شما قرار دهند.
4- مطمئن شوید که مشاور مورد نظر از مهارت های فنی لازم برخوردار است.
5- از دستمزدها و حق مشاوره ها اطلاع کسب کنید.
اصلی
ترین معیار در انتخاب مشاور مناسب، میزان توانایی وی در درک کامل وضعیت
ویژه کسب وکار خانوادگی است. برخی مشاورین بر این باورند که در مورد حفظ
کسب وکار خانوادگی، «بهترین راه حل» را می دانند. آنها چنین می اندیشند که
بهترین راه برای حفظ و رونق کسب وکار خانوادگی، خروج خانواده از فضای کسب
وکار است. هرچند این راهکار در برخی شرایط صحیح به نظر می رسد، اما همواره
بهترین راه حل نیست. شما به مشاوری نیاز دارید که نه تنها بر موضوعات فنی
کار تخصصی اش مسلط باشد، بلکه نقش های درونی کسب وکار خانوادگی را نیز به
خوبی درک کند. شما به مشاوری نیاز دارید که شما و خانواده تان را در مورد
روش های صحیح روبه رو شدن و تصمیم گیری درباره موارد مهم کسب وکار،
راهنمایی کنید، نه مشاوری که تنها برای فعالیت های شما و به جای شما تصمیم
گیری می کند.



